Krąg stron postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej po 1 stycznia 2018 r.

1 stycznia 2018 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2017 r. poz. 1405 ze zm. cyt. dalej jako uuiś) wprowadzana nowym Prawem wodnym (ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r, poz. 1566), którą do art. 74 uuiś dopisany zostanie ustęp 3a stanowiący, komu przysługuje status strony postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym krąg stron postępowania przy wydawaniu decyzji środowiskowej jest ustalany na zasadzie art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W praktyce oznacza to, iż stroną postępowania jest inwestor i właściciele, użytkownicy wieczyści oraz podmioty mające w trwałym zarządzie nieruchomości z obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia.

Po 1 stycznia 2018 r. zapisy uuiś wprost będą wymieniać podmioty mające status strony postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej poprzez zdefiniowanie obszaru oddziaływania przedsięwzięcia.

I tak zgodnie z art. 74 ust. 3a uuiś stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

  • działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;
  • działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;
  • działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

art. 74 ust. 3a pkt 1 uuiś: działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie

Zgodnie z pkt 1 w art. 74 ust. 3a uuiś stronami postępowania będą podmioty posiadające prawo rzeczowe działek przylegających bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie. Nie jest to żadna nowość w stosunku do aktualnie obowiązującego spojrzenia na krąg stron postępowania, w przeważającej mierze orzecznictwo uznawało za strony w sprawie decyzji środowiskowej właścicieli (użytkowników wieczystych) nieruchomości przyległych do działek inwestycyjnych niejako rutynowo przyjmując, iż znajdują się one w obszarze oddziaływania, a samo oddziaływanie rozumiane było jako oddziaływanie każde, a nie tylko ponadnormatywne.

Tytułem przykładu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 30 września 2015 r. znak: SKO 4136/30/15 stwierdziło, iż w celu ustalenia stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach innych niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia) konieczne jest ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1235) wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 KPA. Stroną postępowania środowiskowego jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia.

art. 74 ust. 3a pkt 2 uuiś: działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska

Zgodnie z ogólną regułą, którą zawiera art. 144 ustawy z z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), eksploatacja instalacji nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska.

Eksploatacja instalacji powodująca wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, emisję hałasu oraz wytwarzanie pól elektromagnetycznych nie powinna, z zastrzeżeniem ust. 3, powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny (art. 144 ust. 2 POŚ). Jeżeli w związku z funkcjonowaniem instalacji utworzono obszar ograniczonego użytkowania, eksploatacja instalacji nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza tym obszarem (art. 144 ust. 3 POŚ). Zgodnie z art. 135 ust. 1 obszar ograniczonego użytkowania tworzy się dla oczyszczalni ścieków, składowiska odpadów komunalnych, kompostowni, trasy komunikacyjnej, lotniska, linii i stacji elektroenergetycznej oraz instalacji radiokomunikacyjnej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej , jeżeli z przeglądu ekologicznego albo z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaganej przepisami ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, albo z analizy porealizacyjnej wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości środowiska poza terenem zakładu lub innego obiektu.

Obszar ograniczonego użytkowania dla przedsięwzięcia, mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, lub dla zakładów, lub innych obiektów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako takie przedsięwzięcie, tworzy sejmik województwa w drodze uchwały (art. 135 ust. 2 POŚ). Obszar ograniczonego użytkowania dla zakładów lub innych obiektów, niewymienionych w ust. 2, tworzy rada powiatu w drodze uchwały (art. 135 ust. 3 POŚ).

W przypadku konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania art. 82 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko stanowi, iż w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację inwestycji, wydawanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ stwierdza konieczność utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania w przypadku, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji środowiskowej ustalić więc należy, czy z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że mimo zastosowania dostępnych rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych nie mogą być dotrzymane standardy jakości poza terenem lokalizowanego zakładu (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lipca 2012 r. sygn. akt: II OSK 741/11, publ. Legalis, Numer 779675).

Uznawanie za stronę postępowania podmiotu mającego tytuł prawny do terenu, na którym trzeba będzie tworzyć obszar ograniczonego użytkowania, następuje już w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, w tym zakresie pkt 2 ust. 74 ust. 3a nie wnosi nic nowego.

art. 74 ust 3a pkt 3 uuiś: działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem

Odnośnie obszaru oddziaływania zdefiniowanego w art.74 ust. 3a pkt 3 uuiś stwierdzić należy, iż przepis ten operuje szeregiem określeń nieostrych oraz zawiera dużą dozę prawdopodobieństwa („znaczące oddziaływanie”, „może wprowadzić”), co w praktyce będzie sprawiało problem związany z ustaleniem kręgu stron postępowania w odniesieniu do tego punktu.

Orzecznictwo sądowe może zmierzać w kierunku takim, iż skoro decyzja środowiskowa jest decyzją pierwszą w szeregu decyzji inwestycyjnych, należy wtedy przyjmować najszerszy krąg postępowania (badając oddziaływania każde, nawet nie ponadnormatywne) a także ograniczenia np. właścicieli nieruchomości niesąsiadujących bezpośrednio z działkami, na których planowana jest realizacja przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko w ich przyszłych, jeszcze nieskonkretyzowanych zamierzeniach inwestycyjnych.

Przepis operuje pojęciem „ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem”, a nie zagospodarowaniem. W Polsce mamy w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego „nadpodaż” działek budowlanych, które aktualnie jeszcze nie są i najprawdopodobniej nigdy nie będą zabudowane, choćby przez brak infrastruktury.

Zgodnie z przepisami przejściowymi do nowego Prawa wodnego (art. 545 ust. 1) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. Pr. wod. – 1.01.2018 r.) dotyczących decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydawanych na podstawie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2016 r. poz. 353, z późn. zm.) oraz decyzji, przed wydaniem których przeprowadza się ponowną ocenę oddziaływania na środowisko, stosuje się przepisy niniejszej ustawy oraz ustawy zmienianej w art. 509 (tj. uuiś) w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, a więc wprost nowe brzmienie przepisów.