Zasady dopuszczalnych zabiegów w obrębie korony drzewa zgodnie z aktualnie obowiązującymi zapisami ustawy o ochronie przyrody

Zgodnie z art. 87a ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z 2018 r., poz. 1614 ze zm. cyt. dalej jako uop) prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba że mają na celu:
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa.

Zgodnie z art. 87a ust. 5 uop usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.

Tym samym, w przypadku usuwania gałęzi w celu
1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;
2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;
3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa – dopuszczalne jest usunięcie nawet powyżej 50% korony i nie będzie to traktowane jako delikt administracyjny zniszczenia drzewa.

Warto zwrócić uwagę na zapis art. 87a ust. 3 dotyczący obowiązku podmiotu wykonującego specjalistyczny zabieg w celu przywrócenia statyki drzewa – jest on zobowiązany sporządzić dokumentację, w tym dokumentację fotograficzną, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Ponadto, dokumentacja ta winna być przechowywana przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.

Okres ten, jest okresem przedawniania się administracyjnych kar pieniężnych, gdyż zgodnie z art. 89 ust. 10 uop nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.

Obowiązek przechowywania dokumentacji ciąży na podmiocie dokonującym specjalistyczny zabieg celem przywrócenia statyki drzewa, gdyż to na nim będzie ciążyła ewentualna odpowiedzialność administracyjna za zniszczenie drzewa.

Od 28 sierpnia 2015 r. wprowadzono do ustawy o ochronie przyrody zasadę karania administracyjną karą pieniężną za nielegalną wycinkę zieleni oraz zniszczenie (uszkodzenie) drzew i krzewów nie tylko posiadacza nieruchomości, ale także podmiotu, który działał bez jego zgody.

Zgodnie z art. 88 ust. 2 uop administracyjna kara pieniężna jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości.

W przypadku kar za zniszczenie (uszkodzenie) zieleni tym innym podmiotem działającym bez zgody posiadacza nieruchomości będzie podmiot wykonujący cięcia w obrębie korony, który przekroczył zakres zlecenia (np. posiadacz nieruchomości zlecił dokonanie cięć zgodnie ze sztuką oraz przepisami prawa, a wykonawca wychodząc poza zakres zlecenia samowolnie ogłowił korony drzew).

Delikt uszkodzenia drzewa spowodowany wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa (art. 88 ust. 1 pkt. 4 uop) zgodnie z art. 87 a ust. 4 uop stanowi usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a.

Zgodnie z art. 89 ust. 2 uop administracyjną karę pieniężną za uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.

Zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 3 uop w zw. z art. 87a ust. 5 uop delikt zniszczenia drzewa polegający na nadmiernych cięciach korony zachodzi w sytuacji usunięcia więcej niż 50% która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87 a.

Zgodnie z art. 88 ust, 4 uop termin płatności kar wymierzonych na podstawie ust. 1 pkt 3 odracza się na okres 5 lat, jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności.

W przypadku, o którym mowa w ust. 4, odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary (art. 88 ust. 5 uop), a więc 30% kwoty organ pobiera od razu (tj. w terminie 14 dni od ostateczności decyzji administracyjnej wymierzającej karę)

Zgodnie z art. 88 ust. 6 uop kara jest umarzana po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, i po stwierdzeniu zachowania żywotności drzewa lub krzewu, lub braku żywotności drzewa lub krzewu z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego.

W przypadku stwierdzenia, że drzewo lub krzew obumarły przed upływem 5 lat od dnia, w którym decyzja o odroczeniu terminu płatności kary stała się ostateczna, karę uiszcza się niezwłocznie, chyba że drzewo lub krzew nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od podmiotu ukaranego (art. 88 ust. 7 uop).

Warto podkreślić, iż zgodnie z art. 89 ust. 7 uop w przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej. (klauzula stanu wyższej konieczności).

Na zakończenie warto podkreślić, iż obecnie obowiązujące zapisy uop stanowią prawne podejście do problematyki cięć w koronie i nie mogą być interpretowane w oderwaniu od zasad sztuki ogrodniczej, dlatego dokonywanie prac w koronie należy zlecać firmom specjalistycznym.